Oświadczenie Stowarzyszenia Romów w Polsce – Centrum Monitoringu Antyromskiego i Dyskryminacji z dnia 8 kwietnia 2026 r. w sprawie podawania narodowości romskiej sprawców czynów karalnych

W dniu 8 kwietnia 2026 r. ukazały się obok siebie na stronie Portalu https://www.dts24.pl (Dobry Tygodnik Sądecki) dwa artykuły zatytułowane: „Prezes Stowarzyszenia Romów w Polsce: żyjemy tu od ponad 600 lat. Chcemy tych samych praw” oraz „Zwaśnione rodziny romskie swoją rację wyjaśniały siłą. Skończyło się aresztem i szpitalem”. W pierwszym materiale – będącym przedrukiem wywiadu udzielonego przez Romana Kwiatkowskiego Prezesa Stowarzyszenia Romów w Polsce dla Polskiej Agencji Prasowej – Prezes przedstawił sytuację romskiej mniejszości w Polsce. Na pytanie dziennikarki PAP dlaczego tak ostro reaguje na podawanie przez media narodowości sprawców przestępstw – udzielił następującej odpowiedzi:

„Bo to jest początek stygmatyzacji. Jeśli ktoś popełnia przestępstwo, odpowiada jako jednostka. Podawanie przez media jego pochodzenia etnicznego powoduje, że odpowiedzialność przenosi się na całą społeczność. A historia pokazuje dokąd to prowadzi. Dziwnym trafem nigdy nie podaje się narodowości w przypadku popełnienia przestępstwa przez obywatela polskiego, ale innej, niż romska, narodowości. Przypominam, że ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym wymienia 13 mniejszości narodowych i etnicznych. Nie jest to przypadek. Zareagowała na to Rada Etyki Mediów wydając specjalne oświadczenie.”

Obok tej wypowiedzi pojawił się na Portalu (przypadkowo?) artykuł o zwaśnionych rodzinach w Limanowej, w którym kilka razy wymieniono romską narodowość rodzin biorących udział w sporze zakończonym aresztem i szpitalem. Zadajemy sobie pytanie skąd taka niekonsekwencja u zawodowego dziennikarza, przecież niemożliwym jest by redaktor nie przeczytał wywiadu PAP-u z Romanem Kwiatkowskim, w szczególności w części dotyczącej stygmatyzacji (dyskryminacji) w mediach. Musimy zadać Portalowi pytanie, czy gdyby w Limanowej zwaśniły się rodziny o polskim obywatelstwie lecz słowackiej, czy łemkowskiej narodowości, którzy zamieszkują w południowej Polsce, w artykule też wielokrotnie podniesiono by ich etniczne pochodzenie? Czy nie wystarczyło podać, że w Limanowej dwie rodziny się zwaśniły i skończyło się aresztem i szpitalem.

Przejrzeliśmy stronę na Portalu nazwaną – kronika policyjna. Ukazało się na niej wiele artykułów dotyczących różnych przestępstw popełnionych w ciągu ostatnich kilku dni. Wymienimy tylko tytuły artykułów:

– „Nowy Sącz. 44-latek zatrzymany w śledztwie ws handlu ludźmi”;
– „Seryjny „rysownik” z sądeckiego osiedla w rękach policji. Uszkodził 26 samochodów”;
– „Znęcał się nad 81-letnią mamą. Ignorował postanowienia sądu”;
– ”Gorlice. Przekazała przestępcom ponad milion złotych”.

W żadnym artykule nie podano jakiej narodowości byli sprawcy. Przypuszczamy, że byli to obywatele polscy narodowości polskiej, lecz w przeciwieństwie do mniejszości romskiej nikt z dziennikarzy nie ośmieliłby się tak napisać. Oznacza to, że można informować społeczeństwo o przestępcach bez stygmatyzowania o charakterze narodowościowym, za wyjątkiem gdy nie dotyczy to mniejszości etnicznej romskiej.

W związku z ukazaniem się przedmiotowego artykułu wystąpiliśmy do Redaktora Naczelnego Portalu o zaniechanie stygmatyzowania obywateli polskich należących do romskiej mniejszości.

Panu Redaktorowi przesłaliśmy Oświadczenie Rady Etyki Mediów z dnia 20 listopada 2020 r. zatytułowane „Dziennikarz nie powinien wskazywać na narodowość lub pochodzenie etniczne sprawcy przestępstwa” celem zastosowania w pracy Portalu i zaniechanie dyskryminacji polskich Romów.

Niezależnie od powyższego zauważamy, że artykuł o zwaśnionych romskich rodzinach ukazał się w dniu 8 kwietnia 2026 r. tj. w dniu kiedy corocznie obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Romów, który został ustanowiony „by zwrócić uwagę Świata na długą historię wykluczenia, marginalizacji i prześladowań społeczności romskiej a także zgłębienie współczesnych wyzwań stojących przed tą społecznością spowodowanych powszechnym rasizmem”.

Stowarzyszenie Romów w Polsce
Centrum Monitoringu Antyromskiego i Dyskryminacji