Skarga do Rady Etyki Mediów na red. Wojciecha Molendowicza
Rada Etyki Mediów
00-366 Warszawa
ul. Foksal 3/5
Wnioskodawca:
Stowarzyszenie Romów w Polsce ul. Berka Joselewicza 5
32-600 Oświęcim
Centrum Monitoringu Antyromskiego i Dyskryminacji
Podmiot na którego wnoszona jest skarga:
Wojciech Molendowicz, dziennikarz oraz redaktor naczelny „Dobrego Tygodnika Sądeckiego” adres siedziby tygodnika:
ul. Żywiecka 25
33-300 Nowy Sącz
Stan faktyczny:
1. W dniu 8 kwietnia 2026 r. ukazały się obok siebie na stronie Portalu https://www.dts24.pl dwa artykuły zatytułowane: „Prezes Stowarzyszenia Romów w Polsce: żyjemy tu od ponad 600 lat. Chcemy tych samych praw” oraz „Zwaśnione rodziny romskie swoją rację wyjaśniały siłą. Skończyło się aresztem i szpitalem”. W pierwszym materiale – będącym przedrukiem wywiadu udzielonego przeze mnie dla Polskiej Agencji Prasowej – odpowiadając na szereg pytań dziennikarki Agencji przedstawiłem sytuację romskiej mniejszości w Polsce. Na pytanie: Dlaczego tak ostro reaguje pan na podawanie (przez media – nasz dopisek) narodowości sprawców przestępstw – Prezes Stowarzyszenia stwierdził:
„Bo to jest początek stygmatyzacji. Jeśli ktoś popełnia przestępstwo, odpowiada jako jednostka. Podawanie przez media jego pochodzenia etnicznego powoduje, że odpowiedzialność przenosi się na całą społeczność. A historia pokazuje dokąd to prowadzi. Dziwnym trafem nigdy nie podaje się narodowości w przypadku popełnienia przestępstwa przez obywatela polskiego, ale innej, niż romska, narodowości. Przypominam, że ustawa z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym wymienia 13 mniejszości narodowych i etnicznych. Nie jest to przypadek. Zareagowała na to Rada Etyki Mediów wydając specjalne oświadczenie.”
Prawdopodobnie nikt z redakcji nie czytał tego wywiadu, gdyż dosłownie obok pojawił się wyżej wymieniony artykuł o zwaśnionych rodzinach, w którym kilka razy wymieniono romską narodowość rodzin. Zadaloiśmy pytanie, co redaktor tego artykułu chciał uzyskać eksponując narodowość obywatela polskiego? Działanie takie jest stygmatyzujące i jawnie dyskryminacyjne. Czy gdyby w Limanowej zwaśniły się rodziny o polskim obywatelstwie lecz słowackiej, czy łemkowskiej narodowości, którzy zamieszkują w południowej Polsce, w artykule też wielokrotnie podniesiono by ich etniczne pochodzenie? Czy nie wystarczyło podać, że w Limanowej dwie rodziny się zwaśniły i skończyło się aresztem i szpitalem?
Poinformowaliśmy redaktora naczelnego, że przejrzeliśmy na stronie jego portalu kronikę policyjną z ostatnich dni. Ukazało się na niej wiele artykułów dotyczących różnych przestępstw. Wymieniliśmy tylko kilka tytułów artykułów:
– „Nowy Sącz. 44-latek zatrzymany w śledztwie ws handlu ludźmi”;
– „Seryjny „rysownik” z sądeckiego osiedla w rękach policji. Uszkodził 26 samochodów”;
– „Znęcał się nad 81-letnią mamą. Ignorował postanowienia sądu”;
– ”Gorlice. Przekazała przestępcom ponad milion złotych”.
W żadnym artykule redakcja nie podała jakiej narodowości byli sprawcy. Oznacza to, że co do zasady można informować społeczeństwo o przestępcach bez stygmatyzowania narodowościowego, chyba, że chodzi o Romów.
W związku z treścią artykułu poprosiliśmy redaktora naczelnego Pana Wojciecha Molendowicza o zaniechanie stygmatyzowania obywateli polskich należących do romskiej mniejszości etnicznej. Dla ułatwienia mu pracy zacytowaliśmy w piśmie Oświadczenie Rady Etyki Mediów z dnia 20 listopada 2020 r. zatytułowane „Dziennikarz nie powinien wskazywać na narodowość lub pochodzenie etniczne sprawcy przestępstwa”.
„Oświadczenie Rady Etyki Mediów
Dziennikarz nie powinien wskazywać na narodowość lub pochodzenie etniczne sprawcy przestępstwa”.
Określanie narodowości lub pochodzenia etnicznego sprawców czynów przestępczych powiela negatywne stereotypy, utwierdza błędne i krzywdzące przekonanie, że obywatele polscy o innym pochodzeniu etnicznym, albo zamieszkali w Polsce obcokrajowcy, są zbiorowym nośnikiem negatywnych cech.
Zdaniem Rady Etyki Mediów informowanie w mediach o narodowości lub pochodzeniu etnicznym sprawców przestępstw i czynów zabronionych, gdy okoliczności opisywanych zdarzeń nie mają nic wspólnego z narodowością lub pochodzeniem uczestniczącym w nich osób, przyczyni się do ich dyskryminacji i utrwala niekorzystny wizerunek tych mniejszości, funkcjonujący w świadomości społecznej. Wizerunek ten stanowi często podłoże postaw ksenofobicznych, przejawów nietolerancji, a w skrajnych przypadkach aktów fizycznej agresji motywowanych nienawiścią.
Czytelników, słuchaczy lub telewidzów w Polsce słusznie oburzają zagraniczne informacje medialne, które – w sytuacji, gdy narodowość sprawcy przestępstwa jest nieistotna dla opisu wydarzenia – dobitnie akcentują, że sprawcą jest Polak. Trafnie widzą w tym stygmatyzację Polaków jako narodowości. Nie powinni więc mieć do czynienia z podobnymi przejawami obawy i nieufności wobec mniejszości narodowych i etnicznych we własnym kraju.
O skierowanie uwagi dziennikarzy na naganność takich praktyk zwrócił się ostatnio do REM Rzecznik Praw Obywatelskich. Motywowany skargą, jaką otrzymał od Stowarzyszenia Romów w Polsce, przypomina, że z podobnym apelem wystąpiła do mediów REM osiem lat temu, na wniosek poprzedniego RPO. Adam Bodnar wskazuje, że jednoznaczne stwierdzenie REM z 2012 roku, iż zamieszczanie informacji podkreślających narodowe lub etniczne pochodzenie sprawców czynów przestępczych jest niezgodne z etyką dziennikarską, przyniosło wymierny skutek i liczba takich informacji spadła, przynajmniej w wiodących mediach i w portalach informacyjnych. Dziś jednak, zdaniem RPO, niezbędne jest przypomnienie tamtego apelu. Rada Etyki Mediów w pełni podziela tę opinię.”
Dowód: pismo z dnia 8 kwietnia 2026 r,
2. Ponieważ Pan Wojciech Molendowicz nie zareagował w jakikolwiek sposób na pismo z dnia 8 kwietnia 2026 r., przeto w dniu 20 maja 2026 r. skierowaliśmy monit do władz tygodnika tj. Zarządu Spółki Wydawnictwo Dobre Spółka z o. o. znajdujące się pod tym samym adresem co tygodnik. Co ciekawe Prezesem Zarządu Spółki jest także Pan Wojciech Molendowicz. Także Zarząd Spółki nie udzielił nam jakiejkolwiek odpowiedzi, ani na pismo z dnia 8 kwietnia br. ani na monit z dnia 20 maja 2026 r.
Dowód: monit z dnia 20 maja 2026 r.
Przedstawiony artykuł ewidentnie narusza zasady etyczne zawarte w Oświadczeniu Rady Etyki Mediów z dnia 20 listopada 2020 r.. Należy dodać, że – niezależnie od w/w Oświadczenia z dnia 20 listopada 2020 r. – Rada Etyki Mediów w swoich stanowiskach wielokrotnie podkreślała, że bezpodstawne eksponowanie narodowości, pochodzenia, czy przynależności etnicznej sprawców przestępstw (lub uczestników negatywnych wydarzeń) skupia uwagę odbiorcy na cechach grupowych, a nie na samym czynie. Taki zabieg utrwala negatywne stereotypy, spycha mniejszości do roli „obcego” i bezpośrednio prowadzi do ich stygmatyzacji.
Artykuł narusza także Zasadę obiektywizmu oraz Zasadę pierwszeństwa dobra odbiorcy, gdyż stawia sensacyjny interes redakcji tygodnika ponad prawem odbiorcy do rzetelnego, niewypaczonego uprzedzeniami obrazu rzeczywistości.
Podsumowanie:
Zdaniem Stowarzyszenia działalność redaktora Wojciecha Molendowicza w przedmiotowej sprawie jest zaprzeczeniem wskazanych powyżej zasad rzetelnego dziennikarstwa.
W związku z powyższym Stowarzyszenie wnosi by Rada Etyki Mediów rozpatrzyła niniejszą skargę oraz stwierdziła w swoim stanowisku, że redaktor Wojciech Molendowicz naruszył wskazane powyżej Zasady etyki dziennikarskiej tj. Zasadę szacunku i tolerancji oraz Zasadę pierwszeństwa dobra odbiorcy. Stanowisko to winno stanowić tamę dla nieetycznego zachowania w mediach (sąd publiczny) wywierając równocześnie presję środowiska dziennikarskiego na osoby naruszające zasady.
Otrzymują:
1 egz. Rada Etyki Mediów
1 egz. a/a
Załączniki: dwa dowody wskazane w skardze
Prezes Zarządu Stowarzyszenia Romów w Polsce
Roman Kwiatkowski
